Η Ελληνική Γαστρεντερολογική Εταιρεία διοργάνωσε πρόσφατα το Ελληνικό Πλαίσιο Ομοφωνίας για τη λοίμωξη από Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού. Τα αποτελέσματα αυτής της συνάντησης δημοσιεύθηκαν φέτος στο επίσημο περιοδικό της Ελληνικής Γαστρεντερολογικής Εταιρείας, Annals of Gastroenterology, με συγχρηματοδότηση από την Ελληνική Εταιρεία Μελέτης Ελικοβακτηριδίου του πυλωρού και ΛΟιπών λοιμώξεων του Πεπτικού (ΕΕΜΕΛΟΠ).

Στο άρθρο που δημοσιεύθηκε πρόσφατα, περιγράφονται οι κατευθυντήριες οδηγίες (guidelines) με στόχο την υποβοήθηση της Ελληνικής γαστρεντερολογικής κοινότητας στην διαχείριση και αντιμετώπιση της λοίμωξης από Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού. Ειδικότερα, 41 ειδικοί από όλες τις περιοχές της Ελλάδας, που περιελάμβαναν γαστρεντερολόγους, παθολογοανατόμους, κλινικούς μικροβιολόγους, επιδημιολόγους και βασικούς ερευνητές, έλαβαν πρόσκληση να συμμετάσχουν στην διήμερη συνάντηση που έλαβε χώρα στο Αμφιθέατρο της Ελληνικής Γαστρεντερολογικής Εταιρείας στην Αθήνα.

Οι συμμετέχοντες ανέλαβαν να ανασκοπήσουν και να παρουσιάσουν τα δεδομένα μίας από τις εξής 4 θεματικές ενότητες του Ελληνικού Πλαισίου Ομοφωνίας: α. διάγνωση Ελικοβακτηριδίου και συσχέτισή του με νόσους, β. Ελικοβακτηρίδιο και καρκίνος στομάχου, γ. Ελικοβακτηρίδιο και εξωγαστρικές σχετιζόμενες εκδηλώσεις, και δ. θεραπεία Ελικοβακτηριδίου.

Τα αποτελέσματα της κάθε υπο-ομάδας εργασίας υποβλήθηκαν προς ψήφιση στην συνάντηση του Ελληνικού Πλαισίου Ομοφωνίας στην οποία συμμετείχαν όλοι οι ειδικοί και των 4 υπο-ομάδων. Στην συνάντηση παρουσιάσθηκαν όλα τα σχετικά δεδομένα από την τρέχουσα διεθνή και Ελληνική βιβλιογραφία, και καταγράφηκαν η ποιότητα των ενδείξεων, η δύναμη των συστάσεων, και το επίπεδο ομοφωνίας. Το επίπεδο συμφωνίας μεταξύ των ειδικών άνω του 70% θεωρήθηκε ως αποδοχή του κάθε άρθρου που συμπεριλήφθηκε στο τελικό κείμενο των κατευθυντήριων οδηγιών που δημοσιεύθηκαν.

Η ΕΕΜΕΛΟΠ είναι βέβαιη ότι οι συστάσεις και τα αποτελέσματα της συνάντησης του Ελληνικού Πλαισίου Ομοφωνίας θα καθοδηγήσουν με ορθότητα και εγκυρότητα τους Έλληνες γαστρεντερολόγους στην καθ’ ημέρα πράξη τους σε ό,τι αφορά την διαχείριση και αντιμετώπιση της λοίμωξης από Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού.

Μπορείτε να κατεβάσετε τις κατευθυντήριες οδηγίες όπως διαμορφώθηκαν από το Ελληνικό Πλαίσιο Ομοφωνίας για το Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού από τον σύνδεσμο εδώ.

HELLENIC HELICOBACTER PYLORI CONSENSUS WORKING GROUP (in alphabetical order): Pericles Apostolopoulos, Aggeliki Christidou, Dimitrios Christodoulou, Sotirios D. Georgopoulos, Evangelos Giamarellos, Athanasios Giannakopoulos, Vassilios Govosdis, Panagiotis Kalapothakos, Dimitrios Kamberoglou, Dimitrios Kapetanos, Andreas Kapsoritakis, Georgios Karamanolis, Andreas Karameris, Stylianos Karatapanis, Panagiotis Kasapidis, Konstantinos Katsanos, Ioannis E. Koutroubakis, Stergios Kouvaras, Spyridon Ladas, Konstantinos Leventogiannis, Christos Liatsos, Beatriz Martinez-Gonzalez, Nicoletta Mathou, Andreas Mentis, Spyridon Michopoulos, Konstantinos Mimidis, Vassilios Papastergiou, Kalliopi Petraki, Theodoros Rokkas, Dionysis Sgouras, Stavros Sougioultzis, Konstantinos Thomopoulos, Ioannis Triantafillidis, Konstantinos Triantafyllou, Dimitrios Tzilves, Maria Tzouvala, Nikolaos Viazis, Ioannis Vlachogiannakos, Elias Xirouchakis, Eva Zampeli, Christos Zavos.

Στο 25ο Ελληνικό Συνέδριο Ελικοβακτηριδίου του πυλωρού και λοιπών λοιμώξεων του πεπτικού που θα πραγματοποιηθεί στην Αθήνα στις 6 και 7 Νοεμβρίου 2020, θα παρουσιασθούν τα νεότερα δεδομένα για τις εξωγαστρικές εκδηλώσεις του Ελικοβακτηριδίου του πυλωρού. Η ομιλία θα γίνει από τον Ομότιμο Καθηγητή Ιωάννη Κουντουρά το Σάββατο 7 Νοεμβρίου 2020 και ώρα 09:40. Το συνέδριο θα μεταδοθεί ζωντανά διαδικτυακά από το Αμφιθέατρο της Ελληνικής Γαστρεντερολογικής Εταιρείας. Οι προεγγραφές ξεκίνησαν και γίνονται στον σύνδεσμο εδώ.

 

Βιβλιογραφία

Georgopoulos SD, Michopoulos S, Rokkas T, Apostolopoulos P, Giamarellos E, Kamberoglou D, Mentis A, Triantafyllou K. Hellenic consensus on Helicobacter pylori infection. Ann Gastroenterol. 2020 Mar-Apr;33(2):105-124. doi: 10.20524/aog.2020.0446. Epub 2020 Jan 7. PMID: 32127732; PMCID: PMC7049243.
 

 

Η λοίμωξη από Clostridium difficile (C. difficile) φαίνεται ότι αυξάνει σε συχνότητα παγκοσμίως και η αναζήτηση των βέλτιστων θεραπευτικών στρατηγικών αποτελεί ένα από τα πλέον φλέγοντα θέματα στο χώρο των νοσοκομειακών λοιμώξεων. Η αύξηση της συχνότητας της λοίμωξης από C. difficile οφείλεται μερικώς στην αύξηση των γνώσεών μας για τη νόσο, αλλά κυρίως στη σημαντική αύξησή της στον ευάλωτο πληθυσμό, όπως οι ηλικιωμένοι ή οι ανοσοκατασταλμένοι, στην εμφάνιση του υπερλοιμογόνου στελέχους BI/NAP1/027, αλλά και στην αύξηση της συχνότητας των ασυμπτωματικών φορέων C. difficile. Οι ασθενείς με λοίμωξη από C. difficile έχουν αυξημένη νοσηλεία στο νοσοκομείο, υψηλά ποσοστά επανεισαγωγών, κοστίζουν περισσότερο στο σύστημα υγείας και έχουν αυξημένη θνησιμότητα σε σχέση με τους ασθενείς χωρίς λοίμωξη από C. difficile.

Οι ομάδες των ειδικών που καλούνται να συντάξουν τις κλινικές κατευθυντήριες οδηγίες (guidelines) για τη λοίμωξη από C. difficile έχουν να αντιμετωπίσουν την έλλειψη αδιαμφισβήτητων επιστημονικών δεδομένων σε σημαντικές παραμέτρους της διαχείρισης της λοίμωξης από C. difficile, όπως για παράδειγμα ο ακριβής ορισμός της βαρύτητας της λοίμωξης, η διάρκεια των μέτρων απομόνωσης των ασθενών, ή τις ενδείξεις και τον κατάλληλο χρόνο της χειρουργικής παρέμβασης.

Συνεπεία των ανωτέρω, τα υπάρχοντα guidelines που είναι δημοσιευμένα διαφέρουν μεταξύ τους οδηγώντας τους ειδικούς σε αμφιβολία για το πότε θα πρέπει να ληφθούν συγκεκριμένες κλινικές αποφάσεις. Αυτή η ανασφάλεια με τη σειρά της είναι δυνατόν να οδηγήσει σε χαμηλή συμμόρφωση των ειδικών με τις υπάρχουσες κατευθυντήριες οδηγίες.

Ακολουθεί η λίστα με τα guidelines για την αντιμετώπιση της λοίμωξης από C. difficile που δημοσιεύθηκαν από 7 επιστημονικές εταιρείες. Κάνοντας κλικ στον τίτλο του άρθρου θα οδηγηθείτε στο αντίστοιχο σάιτ από όπου μπορείτε να κατεβάσετε το άρθρο με τα guidelines.

  1. Ευρωπαϊκά Guidelines ESCMID: Tschudin-Sutter S, Kuijper EJ, Durovic A, et al.; Committee. Guidance document for prevention of Clostridium difficile infection in acute healthcare settings. Clin Microbiol Infect 2018;24:1051-1054.
  2. Guidelines επιστημονικών εταιρειών IDSA και SHEA: McDonald LC, Gerding DN, Johnson S, et al. Clinical Practice Guidelines for Clostridium difficile Infection in Adults and Children: 2017 Update by the Infectious Diseases Society of America (IDSA) and Society for Healthcare Epidemiology of America (SHEA). Clin Infect Dis 2018;66:987-994.
  3. Guidelines χειρουργικής εταιρείας WSES: Sartelli M, Malangoni MA, Abu-Zidan FM, et al. WSES guidelines for management of Clostridium difficile infection in surgical patients. World J Emerg Surg 2015;10:38.
  4. Αμερικανικά Guidelines ACG: Surawicz CM, Brandt LJ, Binion DG, et al. Guidelines for diagnosis, treatment, and  prevention of Clostridium difficile infections. Am J Gastroenterol 2013;108:478-98.
  5. Καναδικά Guidelines ΑΜΜΙ: Loo VG, Davis I, Embil J, et al. Association of Medical Microbiology and Infectious Disease Canada treatment practice guidelines for Clostridium difficile infection. Official Journal of the Association of Medical Microbiology and Infectious Disease Canada 2018;3.2.
  6. Guidelines Αυστραλίας / Νέας Ζηλανδίας ASID: Trubiano JA, Cheng AC, Korman TM, et al. Australasian Society of Infectious Diseases updated guidelines for the management of Clostridium difficile infection in adults and children in Australia and New Zealand. Intern Med J 2016;46:479-93.
  7. Σκωτσέζικα Guidelines SHPN: Scottish Health Protection Network. Guidance on prevention and control of Clostridium difficile infection (CDI) in health and social care settings in Scotland. Scottish Guidance No 6 2017 edition.

Η θεραπεία του Ελικοβακτηριδίου του πυλωρού αποτελεί πρόκληση για τους κλινικούς για πολλούς λόγους, ο κυριότερος των οποίων είναι η συνεχής αύξηση της αντοχής του Ελικοβακτηριδίου στα αντιβιοτικά. Άλλα αίτια είναι η διάρκεια της θεραπείας, ο ταχύς μεταβολισμός των PPI (αναστολέων αντλίας πρωτονίων) λόγω πολυμορφισμών του γονιδίου (CYP)2C19 με ανεπαρκή έλεγχο του γαστρικού pH που οδηγεί σε μείωση της αποτελεσματικότητας των αντιβιοτικών. Άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν αρνητικά την επιτυχία της θεραπείας είναι η αύξηση του δείκτη μάζας σώματος (παχυσαρκία) και το κάπνισμα.

Ωστόσο, ο σημαντικότερος λόγος για την αποτυχία της θεραπείας παραμένει η δραματική αύξηση της αντοχής στα αντιβιοτικά και κυρίως στην κλαριθρομυκίνη. Το τριπλό σχήμα εκρίζωσης (PPI/AMO/CLA) δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται χωρίς να έχει προηγηθεί έλεγχος ευαισθησίας όταν τα ποσοστά αντοχής στην κλαριθρομυκίνη υπερβαίνουν το 15-20% στη συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή, που δυστυχώς αυτό συμπεριλαμβάνει και την Ελλάδα. Η πρωτοπαθής αντοχή του Ελικοβακτηριδίου στον Ελληνικό χώρο σύμφωνα με δεδομένα του Ινστιτούτου Παστέρ (2012-2014) είναι πάνω από 26%, γεγονός που καθιστά το τριπλό σχήμα εκρίζωσης αναποτελεσματικό.

Η πρόκληση συνεπώς για τη θεραπεία εκρίζωσης του Ελικοβακτηριδίου είναι να υπερνικήσουμε την αντοχή του μικροβίου στην κλαριθρομυκίνη και αυτό μπορούμε να το επιτύχουμε με χορήγηση του τετραπλού συνεχούς και του υβριδικού σχήματος, δεδομένου ότι στην Ελλάδα δεν κυκλοφορούν το βισμούθιο και η τετρακυκλίνη.

Η Ελληνική Γαστρεντερολογική Εταιρεία συγκρότησε πριν από 2 περίπου χρόνια μια ομάδα εργασίας για την σύνταξη ενός πλαισίου ομοφωνίας (guidelines) για το Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού στην Ελλάδα. Στο 24ο Ελληνικό Συνέδριο Ελικοβακτηριδίου του πυλωρού και λοιπών λοιμώξεων του πεπτικού που θα πραγματοποιηθεί στην Αθήνα στις 15 και 16 Μαρτίου 2019 θα παρουσιασθούν οι Ελληνικές κατευθυντήριες οδηγίες για το Ελικοβακτηρίδιο σε ειδική διάλεξη του γαστρεντερολόγου κ. Σπύρου Μιχόπουλου. Η διάλεξη έχει προγραμματισθεί για το Σάββατο 16 Μαρτίου 2019 και ώρα 09:40–10:20 π.μ.

Εν αναμονή του τελικού άρθρου το οποίο θα δημοσιευθεί στο περιοδικό της Ελληνικής Γαστρεντερολογικής Εταιρείας Annals of Gastroenterology και παρουσιασθεί από το σάιτ της ΕΕΜΕΛΟΠ, σας παραθέτουμε τα guidelines των διεθνών ομάδων εργασίας που έχουν δημοσιευθεί και αφορούν στο Δυτικό κόσμο και την Ασία. Τα περισσότερα guidelines είναι διαθέσιμα δωρεάν σε όλους και αρκεί να κάνετε κλικ στον τίτλο του άρθρου παρακάτω. Για όσα τυχόν δεν είναι διαθέσιμα δωρεάν, τα μέλη της Ελληνικής Γαστρεντερολογικής Εταιρείας έχετε πρόσβαση στο πλήρες κείμενο των άρθρων μέσα από τα περιοδικά που θα βρείτε στο σάιτ της Εταιρείας με τους κωδικούς σας στην ενότητα ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ. Οι υπόλοιποι συνάδελφοι μπορείτε να απευθύνεστε στην ΕΕΜΕΛΟΠ για να σας σταλούν τα πλήρη άρθρα.

  1. Ευρωπαϊκά Guidelines Maastricht V/Florence: Malfertheiner P, Megraud F, O'Morain CA, et al.; European Helicobacter and Microbiota Study Group and Consensus panel. Management of Helicobacter pylori infection-the Maastricht V/Florence Consensus Report. Gut 2017;66:6-30.
  2. Αμερικανικά Guidelines ACG: Chey WD, Leontiadis GI, Howden CW, Moss SF. ACG Clinical Guideline: Treatment of Helicobacter pylori infection. Am J Gastroenterol 2017;112:212-239.
  3. Παγκόσμια Guidelines του Kyoto: Sugano K, Tack J, Kuipers EJ, et al; faculty members of Kyoto Global Consensus Conference. Kyoto global consensus report on Helicobacter pylori gastritis. Gut 2015;64:1353-67.
  4. Guidelines του Τορόντο: Fallone CA, Chiba N, van Zanten SV, et al. The Toronto Consensus for the treatment of Helicobacter pylori infection in adults. Gastroenterology 2016;151:51-69.e14.
  5. ASEAN Guidelines (από 10 Ασιατικές χώρες συν Ιαπωνία, Ταϊβάν και ΗΠΑ): Mahachai V, Vilaichone RK, Pittayanon R, et al. Helicobacter pylori management in ASEAN: The Bangkok consensus report. J Gastroenterol Hepatol 2018;33:37-56.
  6. Παιδιατρικά Guidelines των ESPGHAN/NASPGHAN: Jones NL, Koletzko S, Goodman K, et al.; ESPGHAN, NASPGHAN. Joint ESPGHAN/NASPGHAN Guidelines for the Management of Helicobacter pylori in Children and Adolescents (Update 2016). J Pediatr Gastroenterol Nutr 2017;64:991-1003.
  7. Ιταλικά Guidelines: Zagari RM, Romano M, Ojetti V, et al. Guidelines for the management of Helicobacter pylori infection in Italy: The III Working Group Consensus Report 2015. Dig Liver Dis 2015;47:903-12.
  8. Ιρλανδικά Guidelines: Smith S, Boyle B, Brennan D, et al. The Irish Helicobacter pylori Working Group consensus for the diagnosis and treatment of H. pylori infection in adult patients in Ireland. Eur J Gastroenterol Hepatol 2017;29:552-559.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΕΛΙΚΟΒΑΚΤΗΡΙΔΙΟΥ ΤΟΥ ΠΥΛΩΡΟΥ

Ελληνική Εταιρεία Μελέτης Ελικοβακτηριδίου του Πυλωρού και λοιπών Λοιμώξεων του Πεπτικού

Επικοινωνηστε μαζι μας